قوانین انجمن بانک مقالات


خبرها
هفت روز اول هر ماه از تقویم شمسی، ثبت نام سایت ژئومپیا باز خواهد بود.


بازگشت   Geomapia > بانک مقالات > مقالات > زلزله، حوادث طبیعی و مدیریت بحران

اطلاع رسانی

پاسخ
 
ابزارهای مقاله نحوه نمایش
 
قدیمی
Milad Milad آنلاین نیست
بلایای طبیعی
بوسیله Milad 2010-11-05


مقدمه :

بلایای طبیعی در طول زندگی بشر به فراوانی رخ داده اند . هر ساله هزاران نفر قربانی گردباد ، فوران آتشفشان ، سیل ، خشکسالی ، زلزله و حوادث مشابه آن میشوند . تنها مناطق معدودی در جهان از خطراتی که به فاجعه منجر میشوند ، مصون هستند . حتی در مکانهایی که شرایط زمین ساختی بسیار با ثبات بنظر میرسد ، زلزله بوقوع می پیوندد .گردبادها دورترین مناطق را درمی نوردند و سیلابهای ناگهانی حتی خشکترین بیابانها را نیز مورد تاخت و تاز قرار می دهند .

متأسفانه کشورهای در حال توسعه ، بیش از همه از اثر بلا های طبیعی رنج میبرند . اغلب این کشورها فاقد سیستم هشدار دهنده بوده ، سازمانهای دفاع غیر نظامی آنها نیاز به تقویت داشته و اقتصاد شکننده شان به آنها توانایی کافی برای ایستادگی در مقابل بار عظیم مالی خسارات ناشی از فاجعه را نمیدهد .

باید توجه داشته باشیم که یک حادثه طبیعی ناگوار زمانی تبدیل به یک بلای طبیعی می شود که موجب تحمیل تلفات و خساراتی به جوامع و فعالیتهای انسانی گردد . بلا های طبیعی علاوه بر داشتن اجزای تشکیل دهنده ای که علوم طبیعی به آن میپردازند دارای جنبه های اجتماعی قدرتمندی نیز هستند . اگر چه نمیتوان از وقوع آنها جلوگیری کرد ولی میتوان آثار و عواقب فاجعه آمیز آنها را به کمک برنامه ریزیهای قبلی و آمادگی برای انجام اقدامات اضطراری کاهش داد .

امروزه انسان با بهره گیری از فن آوریهای موجود و نیز با شناخت بیشتر از محیط اطراف خود توانسته است از ابعاد روزافزون خسارات ناشی از بلایای طبیعی و جوی مانند : طوفان ، سیل ، یخبندان ، آتش سوزی جنگل ها و خشکسالی بکاهد .

این روند البته به دلایل مختلف و از جمله عدم آگاهی از زمان وقوع آنها با توقف هایی نیز روبرو بوده است .

در حال حاضر سازمان هواشناسی کشور با ایجاد سیستم های پایش ، پیش بینی و صدور اخطاریه درمقیاس های زمانی کوتاه و بلند مدت ، توانسته است نقش موثر خود را در کاهش خسارات به منصه ظهور رساند . این سازمان همچنین در بسیاری از پروژه های تحقیقاتی ـ کاربردی با موضوع کاهش اثرات بلایای طبیعی ، حضوری فعال داشته است .

بلایای طبیعی چیست ؟

زمین اتمسفر و اقیانوسها به طور پیوسته در حال حرکتند ، پوسته زمین از صفحاتی تشکیل شده که بر روی مواد ماگما شناور می‌باشند و سرعت حرکت آنها فقط در مقیاس زمانی زمین شناسی قابل توجه است . ر امتداد رشته های میان اقیانوسی ، پوسته زمین شکسته و باز شده و سپس مجدداً توسط بالا آمدن مواد مذاب بسته می‌شود ، به این طریق پوسته جدید تشکیل شده و صفحات اقیانوسی به اطراف انده میشوند ، در چنین نقاطی بیشترین آتشفشانها تشکیل شده و زلزله اتفاق میافتد .

جریانهای اتمسفری با سرعتهای مختلف و در طی مقیاسهای زمانی متفاوت در حال حرکت بوده و در طی مسیر خود از کوهها و دره ها توسط فرایندهای ترمودینامیکی تاثیر میپذیرند .حرکات چرخشی و گردابی شکل بوسیله بادهای شدید شکل گرفته و سیکلون حاره ای آب در دریا را به صورت امواج بر روی سواحل کم ارتفاع ریخته و آنها را به زیر آب میبرد .

در اثر برخورد توده های هوا یا تراکم ارتفاع آب ، بارش اتفاق می افتد ولی این بارش گاهی با شدت زیاد ، سیل ، فرسایش سطحی و زمین لغزه ها را به وجود میآورد و یا اینکه نقاط دیگری به علت فقدان بارش با خشکسالی مواجه میگردد .

زمین سیاره ای فعال و پر حرکت بوده و بیشتر رویدادهای طبیعی دامنه وسیعی از تغییرات را در طی زمان در استفاده از انرژی و مواد نشان میدهد . در نهایت این گونه رفتارهای طبیعت وقایع شدید طبیعی میباشند ولی این وقایع شدید طبیعی هنگامیکه برای انسان و محیط نتایج جدی و خطرناکی را از نظر آسیب دیدگی ، مرگ و یا تخریب محیط بوجود بیاورند تبدیل به بلای طبیعی میگردند. بنا به تعریف بلایای طبیعی : به آن دسته از پدیده هایی گفته میشود که انرژی فوق العاده زیادی در مدت زمان کوتاهی آزاد شود و خسارت و ویرانی را برای انسانها به بار آورد . به عبارت بهتر بلاهای طبیعی با سه مشخصه زیر تعریف می گردند :

1- پدیده شدیدی اتفاق افتد یا به عبارتی : ( حادثه طبیعی خیلی بزرگ اتفاق بیفتد) .

2- این پدیده طبیعی شدید در محل زندگی اتفاق افتد : ( در جایی که مردم بسیار زندگی می‌کنند) .

3- این پدیده طبیعی شدید با اثر ناگهانی و مخرب همراه است : ( مردم از حادثه شگفت زده میشوند زیرا حوادث ناگهانی و یا ، زیاد است) . بنابراین به عنوان مثال وقوع یک زلزله شدید در یک نقطه بیایانی دور افتاده و فاقد سکنه یک واقعه طبیعی شدید است که فقط از لحاظ زلزله شناسی قابل توجه است ، در حالیکه یک حادثه کوچک در یک شهر بویژه اگر شرایط ایمنی در آن ضعیف باشد قادر است خطر عظیمی به وجود آورد . انسان در معرض اینگونه نیروهای طبیعی است به طوریکه سعی دارد از مکانهایی که مکرراً تحت تأثیر چنین وقایعی هستند اجتناب نماید و یا حداقل در جستجوی پناهگاهی در این مکانهای ناامن است ولی انسان همیشه آگاه از حوادث طبیعی نیست و یا بعلت وجود سکون طولانی بین این وقایع ، احساس امنیت میکند لذا سکونتها و مکانها ی صنعتی و نظایر آن را در نواحی متعدد بلایای طبیعی مستقر میسازد بطوریکه اگر عملا این وقایع اتفاق بیفتد ، انسان بدون هیج کمکی در معرض گرفتار شدن این قدرتها است.

بلایای طبیعی قادرند عمیقا ساختارها را تحت تأثیر قرار دهند ، بطوریکه جوامع کنترول یافته را در عرض چند دقیقه نابود سازند به ساختمانها آسیب رسانده و بناهایی را که به لحاظ قدمت ارزشمند است تخریب نمایند .

بازسازی این مناطق نیروی انسانی زیاد و فعال شدن منابع طبیعی را طلب مینماید که در این راستا برنامه ریزیهای ملی و حمایتهای بین المللی و وامهای منابع خارجی نقش عمده ای را در جهت تجدید ساختار این جوامع ایفا مینمایند .


تعریف بلایای طبیعی :
کاربرد واژه طبیعی در عبارت فوق اشاره به پدیده هایی مانند : آتش سوزی ، سیل ، زمین لرزه ، توفان ، صاعقه ، تگرگ ، بهمن ، … دارد و کلمه بلیه ‏‏‎‏‏بصورت میزان آسیب پذیری جوامع بشری از پدیده های طبیعی تعریف میشود .

بنابراین پدیده های طبیعی که موجب خسارات گسترده انسانی ، مادی و محیطی شود و جامعه آمادگی و توانایی کافی جهت مقابله با آن را نداشته باشد به عنوان یک بلیه طبیعی بیان می گردد . بطور کلی بلایای طبیعی بر اساس عوامل بوجود آورندهشان که میتواند طبیعی یا ناشی از دخالت بشر باشد طبقه بندی میشوند :

الف) بلایای طبیعی ناگهانی :

1- بلایایی که منشاء زمین شناختی دارند ، نظیر زلزله ، رانش زمین ، بهمن ، آتشفشان و امواج عظیم دریایی .

2- بلایایی که منشاء آب و هوایی دارند : نظیر سیل ، طوفانهای شدید ، گردبادها ،سرما و گرمای شدید.

ب) بلایای طبیعی تدریجی :

نظیر خشکسالی ، قحطی و بیماریهای فراگیر که بتدریج جامعه را تحت تأثیر قرار میدهند .

عامل وقوع بلایای طبیعی انسان است یا طبیعت ؟

وقایع طبیعی میتواند بلایای طبیعی زیادی را موجب شوند . بعضی از این بلایا طبیعی بنظر میرسند ولی عامل ایجادآنها خود انسانها میباشند . بارندگی بسیار زیاد میتواند عامل سیل شدهو در مقابل بارندگی بسیار کم نیز خشکسالی ، کمبود و مصرف زیاد آب را در پی خواهد داشت . اگر ما بخشهایی از طبیعت مانند جزایر مرجانی و جنگل گیاهان لطیف کوهستانی را منهدم کنیم ، در این صورت ما در حقیقت سدهایی را که باعث محافظت ما از تسونامی ( امواج دریا ناشی از آتشفشانها و زلزله های زیر دریایی ) ، خشکسالی ، زمین لرزه و یا وقایع دیگر میشوند ، از بین برده ایم .

تا کنون بر اساس آمارهای بین المللی حدود 43 بلیه طبیعی شناخته شده است که میتوان به این موارد اشاره نمود :

(خشکسالی) ، (چرخندحاره ای) ، (سیل منطقه ای) ، (زلزله) ، (آتشفشان) ، (طوفان برون حاره ای) ، (تسونامی) ، (آتشسوزی در مراتع و مزارع) ، (فرسایش خاک) ، (بالاآمدن سطح آب دریا) ، (کوه یخ شناور) ، (طوفان غبار) ، (زمین لغزه) ، (فرسایش ساحل) ، (بهمن سنگریزه) ، (لغزش و خزش خاک) ، (تورنادو) ، (طوفان برف) ، (یخهای ساحلی) ، (سیل آنی) ، (طوفان تندری) ، (صاعقه) ، (کولاک برف) ، (امواج اقیانوسی) ، (طوفان تگرگ) ، (تگرگ ریزه) ، (باد شدید محلی) ، (فرو نشینی هوا) ، (جریانهای سطحی و واریزه از ماسه شن و رس) ، (جریاناتی که با باد پشتیبانی میشوند)، (ریزش تخته سنگی) ، (سرمازدگی محصولات کشاورزی) ، (گرمازدگی) ، (گردباد) ، (سوز باد) ، (سیاه باد دریایی) ، (موج گرما) ، (تهاجم آفات) ، (آزاد شدن مواد خطرناک) ، (مقادیر نهایی درجه حرارت) ، (قحطی) ، (بیماریهای فراگیر) .

34 بلیه طبیعی در کشور ما وجود دارد که 90% تا 95% آن منشا آب و هوایی دارند که با توجه به شرایط اقلیمی و زمین ساختی کشور ایران ، مهمترین بلایای طبیعی آن عبارتند از : زلزله ، رانش زمین ، بهمن ، سیل ، خشکسالی ، طوفان ، صاعقه ، سرما و گرماهای شدید ، بیابان زایی ، تگرگ و یخبندان .

غالبا عقیده بر این است که آب و هوا کلیه اعمال بشر را تحت تاثیر قرار میدهد . این مطلب درمواردی که بلایای طبیعی اتفاق می افتد بیشتر آشکار میشود . علاوه بر این آب و هوا مسبب اصلی بسیاری از بلایای طبیعی عمده میباشد .
چنانچه بخواهیم این وقایع را بر اساس تعداد تلفاتی که در سالهای گذشته در کل جهان اتفاق افتاده بررسی کنیم بجز خشکسالی و دیگر بلایای وارد بر قلمرو کشاورزی 10 مورد اصلی آن عبارتند از :
1- طوفانهای حاره ای ، گردبادها ، طوفانهای مهیب 2- سیل ، 3- طوفان هوا ، با آذرخش و صاعقه ، 4- کولاک برف ، 5- امواج گرمایی ، 6- بهمن ، 7- امواج خروشان دریا ، 8- زمین لرزه ، 9- آتشفشان ، 10- رانش زمین که از فهرست فوق آب و هوا دلیل اصلی ایجاد 7 مورد اول میباشد.

طوفانهای حاره ای ، سیل و طوفان همراه با رعد و برق ، همه ساله و بطور متناوب در مناطق وسیعی از جهان بوقوع پیوسته و صدها میلیون نفر را تحت تأثیر قرار میدهند . علاوه بر آن آب و هوا در بسیاری دیگر از حوادث تهدید کننده زندگی نظیر خشکسالی که موجب ویرانی و تخریب بسیاری از نواحی دنیا میشود دخالت دارد .

* بعضی از بلایای طبیعی مهم دهه 90 :

بلایای طبیعی‌ تقریبا همه جا میتواند روی دهد . در اینجا چند مثال از بلایای طبیعی خیلی بزرگ دهه 90 را ملاحظه میکنیم :

« سیل = آب بسیار زیاد در یک محل نامناسب : (1993 و 1995 : هلند ، فرانسه ، آلمان و بلژیک) ، (1991 و 1994 : چین) ،
(1993 : کامبوج و ویتنام) ، (1993 : آمریکای مرکزی) ».

« خشکسالی = آب به مقدار بسیار کم از آنچه مردم و گیاهان نیاز دارند : (1992 و 1993 : آفریقای جنوبی) ، (1993 : پرو) » . « زمین لغزه ‍= خاک و سنگی که بسرعت به طرف پائین تپه می لغزد : (1993 : اکوادور) » .
زلزله = تکان شدید و ناگهانی زمین : (1994 : کوبه در ژاپن) ، (1995 : لوس آنجلس در آمریکا) ، (1993 : قاهره در مصر) ،
(1992 : ارین زکان در ترکیه) ، (1990 یا خرداد 1369 : منجیل و رودبار در ایران) » .

« فوران آتشفشان = انفجار صخره ، خاکستر ، گاز و یا جریان گدازه از اعماق داخلی زمین : (1994 : رابوئل ، پایوا در گینه جدید) ،
(1991 : کوه پیناتوبو در فیلیپین) » .
« ترنادو = طوفان و گردباد شدید قیفی شکل که در روی خشکی در محدوده کوچکی به دور خود میچرخد :
( 1994 : نیمه غربی آمریکا) » .

« طوفان حاره ای = باران شدید و باد قوی به روی دریا و سواحل . این طوفان را هاریکن ، سیکلون و تیفون هم مینامند :
(1994: تیفون – چین و تایوان) ، (1993 = سیکلون – کنیا و فیجی) ، (1992:هاریکن – آندره در ایالت کارائیب آمریکا) ،
(1991 : چیتا کونگ در بنگلادش) » .

« تسونامی یا طوفان دریا = دسته هایی از امواج بزرگ که در نواحی وسیعی گسترده شده و مهار شدنی نیست :
(1992 : جزیره فلور در اندونزی و نیکاراگوای غربی) » .

« آتش سوزی خود به خود = آتش سوزی بزرگی که در نواحی وسیعی گسترده شده و مهار شدنی نیست :
(1993 : مغولستان) ، (1994 : نیوساوت ویلز در استرالیا) » .

« حمله آفات = تعداد زیادی از حشرات یا حیوانات که محصولات را تخریب میکنند : (1990 –1994 : تانزانیا) ،
(1993 : هندوستان ، پاکستان ، افغانستان) ، (1992 : اتیوپی) » .

((سازمان هواشناسی جهان WMO )) به عنوان یک سازمان تخصصی ، مسئولیت سازماندهی هواشناسی و آبشناسی رابر عهده دارد و با توجه به اینکه زندگی و به حداقل رسانیدن ویرانیهای حاصل از بلایای طبیعی جزء مسئولیتهای اصلی سرویس های هواشناسی است در مورد برنامه های ویژه سازمان ملل در خصوص کاهش تلفات جانی و مالی آسیب های اجتماعی و اقتصادی ناشی از بلایای طبیعی پاسخ گو میباشد .
فعالیتهای هواشناسی به عنوان یک علم جدید از اوایل قرن نوزدهم شروع و در سال 1820 اولین نقشه های هواشناسی تهیه گردید . با اختراع هواپیما نقش و ضرورت اطلاعات هواشناسی در امر ایمنی پرواز مشخص شده و با گذشت زمان و پیشرفت دانش هواشناسی کاربرد آن در تمام بخشها بارزتر گردید .

سازمان هواشناسی کشور در سال 1338 به عنوان یکصدو سومین عضو سازمان هواشناسی جهانی پذیرفته و با تأسیس و راهبری انواع ایستگاهای هواشناسی در سطح کشور نسبت به جمع آوری داده های جوی اقدام و پس از پردازش در بخش خدمات ماشینی خود در اختیار کاربران قرار داده و با سیستم های مخابراتی مدرن نسبت به تبادل اطلاعات با سایر کشورها اقدام مینماید .در سالیان اخیر با محوریت کشاورزی در کشور ، سازمان نیز خدمات خود را به سمت تهیه اطلاعات هواشناسی کشاورزی معطوف داشته و همچنین با ایجاد مراکز تحقیقاتی در مرکز و استانها اطلاعات جامع و کاملی جهت طرحهای صنعتی ، کشاورزی ، آب ، شهرسازی و . . . ارائه نموده است . علاوه بر این در مراکز فوق در گرایشهای زیر فعالیت داشته که عبارتند از :

« گرایش هواشناسی دینامیکی و سینوپتیکی (همدیدی) » ، « گرایش هواشناسی فیزیکی و تعدیل آب و هوا » ، « گرایش هواشناسی کشاورزی » ،« گرایش هواشناسی آب شناسی » ،« گرایش هواشناسی اقلیم شناسی» ، « گرایش هواشناسی شیمی جو – ازون و آلودگی هوا » ،« گرایش هواشناسی دریایی واقیانوس شناسی فیزیکی» ، « گرایش هواشناسی کاوشهای جوی » و « گرایش هواشناسی هوانوردی » .

مراکز پیش بینی هواشناسی با صدور انواع اطلاعیه ها و پیش آگاهیها مسئولین و مردم را قبل از وقوع پدیده های مخرب جوی آگاه نموده و در این راستأ کمک موثری در کاهش آثار بلایای جوی و اقلیمی مینمایند.

منبع:
★★★ شما مجاز به مشاهده محتویات اینجا نیستید ★★★
پاسخ با نقل قول
نمایش ها 4875 نظرها 0
کل نظر ها 0

نظرها

پاسخ

ابزارهای مقاله
نحوه نمایش

قوانین ارسال
شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
شما نمیتوانید فایل پیوست در پست خود ضمیمه کنید
شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید

BB code فعال است
شکلک ها فعال است
کد [IMG] فعال است
کدهای HTML غیر فعال است
انتخاب سریع یک انجمن

مقالات مشابه
مقاله نویسنده انجمن پاسخ‌ها آخرین نوشته
آسیب‌پذیری دارای منشا طبیعی است یا انسانی؟ ghadirym2 شهرسازی 0 2011-05-14 11:41


هم اکنون ساعت 22:39 است.
تمام زمانها +4.5 ساعت، نسبت به ساعت جهانی گرینویچ (GMT) میباشند.


®Powered by vBulletin
Copyright ©2008 - 2013, Geomapia.net
Page copy protected against web site content infringement by Copyscape
no new posts