پرش به

به انجمن علوم زمین و نقشه ژئومپیا خوش آمدید
میهمانان گرامی عضویت در انجمن تا اطلاع ثانوی باز می باشد. برای استفاده از تمامی امکانات انجمن باید عضو شوید. در صورتی که عضو هستید با اکانت خود وارد شوید. در صورتی که عضو نیستید ، هم اکنون برای عضویت اقدام کنید.
تصویر

شهاب سنگ

- - - - - meteoride شهاب شهابواره

  • لطفا وارد حساب کاربری خود شوید تا بتوانید پاسخ دهید
1 پاسخ برای این موضوع

#1
Odin

Odin

    Administrator

  • مدیر سایت
  • 3699 ارسال

تصویر
شهاب (شهابواره) | Meteoride



در منظومه شمسی علاوه بر خورشید٬ سیارات٬ اقمار و دنباله‌دارها ٬ذرات گرد و غبار و تکه سنگ‌های کوچک و بزرگ هم وجود دارند. بعضی که ابعادشان از صدها متر بزرگ‌تر است سیارک و آن‌هایی که کوچک‌ترند و ابعادی در حد میلی‌متر تا چندم‌تر دارند هم شهاب یا شهابواره نامیده میشوند. اندازه شهاب‌هایی که در حالت معمولی به طور شبانه مشاهده می شوند در حد کمتر از یک سانتی متر است. 99 درصد شهاب‌ها ناشی از دنباله‌دارها و بقیه نیز ناشی از سیارکها هست‌اند.
وقتی این شهابواره ها با سرعت زیادوارد جو می شوند بین آنها با جوزمین نیروی اصطکاک به وجود می آید که حرارت زیادی را پدید می آورد و این حرارت باعث داغ شدن سطح شهابواره می شود.
در ارتفاع 80 تا 120 کیلومتری حرارت آنقدر زیاد می شود (درحدود 2000 درجه) که لایه های سطح آن‌ها تصعید می شود گازهای مختلف موجود در جو هم بر اثر این دمای زیاد تحریک می شوند و پلاسمایی از گازهای داغ یونیزه اطراف سنگ شهاب به وجود می آید. این گازهای داغ در کسری از ثانیه انرژی خود را به شکل تابش نور ساطع می کن‌اند وبه این صورت شهاب به وجود می آید. با توجه به جنس ذرات ٬سرعت آن‌ها ومولکولهای مسیر عبور٬ نور تولید شده دارای رنگ‌های متفاوتی است. مثلا” رنگ سبز بیش‌تر شهاب‌ها از مولکول‌های اکسیژن جو گسیل می شوند. نیتروژن رنگ آبی تولید می کند و سدیم رنگ زرد را. عموما” شهاب‌هایی با سرعت بالا به رنگ سفید دیده می شوند، چون تمام این رنگ‌ها با هم مخلوط می شوند. ولی وقتی که سرعت شهاب‌ها کم می شود به رنگ قرمز در می آیند.
درگذشته افراد شهاب را نگهبان حریم ملکوت می دانست‌اند ومعتقد بودند هنگام عبور شهاب اگر آرزویی کن‌اند برآورده می شود. درشبهای معمولی ودر آسمان صاف وتاریک در هرساعت می‌توان حدود 15 شهاب را مشاهده کرد که به آن‌ها شهاب‌های پراکنده می گویند. آن‌ها معمولا" کم نور وکوتاه هست‌اند وسرچشمه شان گرد وغبارهای پراکنده موجود در فضا است.
شهاب‌ها با سرعت‌های در حدود 12 تا 72 کیلومتر در ثانیه (سرعت نسبی) وارد جو زمین می شوند. از آنجاییکه شهاب‌ها متعلق به منظومه شمسی هست‌اند سرعت آن‌ها در مدار زمین نمی تواند از 42 کیلومتر در ثانیه که سرعت فرار از منظومه شمسی است تجاوز کند. قبل از نیمه شب فقط آن شهاب‌هایی که سریع تر از زمین حرکت می کن‌اند (سرعت 30 کیلومتر درثانیه) می توان‌اند از پشت به آن برسند. سرعت نسبی سریع‌ترین این گونه شهاب‌ها 12 کیلومتر در ثانیه است. پس از نیمه شب همهٔ شهاب‌ها به جز آن‌هایی که از زمین در امتداد مدارشان سریع‌تر حرکت می کن‌اند دیده خواهند شد. دراین صورت سرعت‌ها با هم جمع می شوند ویک سرعت نسبی حداکثر 72 کیلومتر درثانیه بدست می آید. به دلیل این سرعت، دمای تولید شده بسیار بالاست. در نتیجه نور شهاب‌های دیده شده در صبح به طور قابل توجهی آبی تر از نور شهاب‌هایی است که قبل از نیمه شب دیده می شوند. به طور معمول می‌توان در شبهای عادی در حدود ۴ تا ۶ عدد شهابواره را در هرساعت در آسمان شب مشاهده کرد.
دربعضی شبهای خاص تعداد شهاب‌ها افزایش می یابد که در این حالت می گویند رگبار یا بارش شهابی رخ داده است. بدلیل اختلاف منظر به نظر می رسد که این شهاب‌ها همگی تقریبا" از یک نقطه می آیند. نام این نقطه را کانون بارش می گذاریم. نام بارش شهابی با توجه به نام صورت فلکی ای که کانون در آن قرار دارد انتخاب می شود. در صورتیکه مکان شروع دو یا چند بارش دریک صورت فلکی وجود داشته به اشد علاوه بر نام صورت فلکی٬ نامگذاری بایر ستاره ای از آن صورت فلکی که به مکان نقطه شروع بارش نزدیک‌تر است هم آورده می شود مانند بارش شهابی اتای دلوی.

زمانی که یک دنباله دار از جایی عبور می کند ذرات بخارشده سطحی آن٬ از آن جداشده ودر مسیر عبور دنباله دار در فضاباقی می مانند. بارش شهابی زمانی رخ می دهد که زمین از میان غبارها وذرات باقیمانده از عبور دنباله‌دارها می گذرد. البته هرچه زمین به توده شهابی نزدیک‌تر به اشد ویا اینکه به تازگی دنباله دار از آن مکان عبور کرده به اشد بارش شهابی شدیدتر خواهد بود وما می توانیم شاهد شهاب‌های بیش‌تر وپرنورتری باشیم. برعکس هر چه زمین از فاصله بیش‌تری از مکان عبور دنباله دار عبور کند یا مدت زمان بسیار دوری دنباله دار از آنجا عبور کرده به اشد شدت بارش کمتر خواهد بود. محل قرار گیری توده های غبار در فضا تقریبا" ثابت است. بنابراین زمین در زمان‌های خاصی به آن مکانها می رسد وما در این تاریخ‌ها شاهد بارش شهابی هستیم. در زير فهرستی از بارش‌هاي شهابی را مشاهده ميکنيد:


[table="head"]نام بارش|پهنه فعالیت|تاریخ حداکثرفعالیت|α|δ|سرعت شهابهاkm/s|ZHR
کوادرانتی (QUA) |Jan 01-Jan 05|3-Jan|230°|+49°|41|120
δ-سرطانی (DCA) |Jan 01-Jan 24|17-Jan|130°|+20°|28|4
α-قنطورسی (ACE) |Jan 28-Feb 21|8-Feb|210°|-59°|56|6
δ-اسدی (DLE) |Feb 15-Mar 10|24-Feb|168°|+16°|23|2
γ-Normids (GNO) |Feb 25-Mar 22|13-Mar|249°|-51°|56|8
سنبله ای (VIR) |Jan 25-Apr 15|(Mar 24)|195°|-04°|30|5
شلیاقی (LYR) |Apr 16-Apr 25|22-Apr|271°|+34°|49|18
π-Puppids (PPU) |Apr 15-Apr 28|23-Apr|110°|-45°|18|متغییر
η-دلوی(ETA) |Apr 19-May 28|6-May|338°|-01°|66|60
قوسی (SAG) |Apr 15-Jul 15|(May 20)|247°|-22°|30|5
June عوایی (JBO) |Jun 26-Jul 02|27-Jun|224°|+48°|18|متغییر
فرس اعظمی (JPE) |Jul 07-Jul 13|9-Jul|340°|+15°|70|3
Jul Phoenicids (PHE) |Jul 10-Jul 16|13-Jul|32°|-48°|47|متغییر
ماهی جنوبی (PAU) |Jul 15-Aug 10|28-Jul|341°|-30°|35|5
جنوبی. δ-دلوی (SDA) |Jul 12-Aug 19|28-Jul|339°|-16°|41|20
α-جدی (CAP) |Jul 03-Aug 15|30-Jul|307°|-10°|23|4
جنوبی. ι-دلوی (SIA) |Jul 25-Aug 15|4-Aug|334°|-15°|34|2
شمالی. δ-دلوی (NDA) |Jul 15-Aug 25|8-Aug|335°|-05°|42|4
برساووشی (PER)* |Jul 17-Aug 24|12-Aug|46°|+58°|59|100
κ-دجاجه ای (KCG) |Aug 03-Aug 25|18-Aug|286°|+59°|25|3
شمالی. ι-دلوی (NIA) |Aug 11-Aug 31|20-Aug|327°|-06°|31|3
α-Aurigids (AUR) |Aug 25-Sep 08|1-Sep|84°|+42°|66|10
δ-Aurigids (DAU)* |Sep 05-Oct 10|9-Sep|60°|+47°|64|5
Piscids (SPI) |Sep 01-Sep 30|20-Sep|5°|-01°|26|3
اژدهایی (GIA) |Oct 06-Oct 10|8-Oct|262°|+54°|20|متغییر
ε-جوزایی (EGE) |Oct 14-Oct 27|18-Oct|102°|+27°|70|2
جباری (ORI) |Oct 02-Nov 07|21-Oct|95°|+16°|66|23
ثوری جنوبی (STA) |Oct 01-Nov 25|5-Nov|52°|+13°|27|5
ثوری شمالی (NTA) |Oct 01-Nov 25|12-Nov|58°|+22°|29|5
اسدی (LEO) |Nov 14-Nov 21|19-Nov|153°|+22°|71|100+
α-تک شاخی (AMO) |Nov 15-Nov 25|21-Nov|117°|+01°|65|متغییر
χ-جباری (XOR) |Nov 26-Dec 15|2-Dec|82°|+23°|28|3
Dec Phoenicids (PHO) |Nov 28-Dec 09|6-Dec|18°|-53°|18|متغییر
Puppid/Velids (PUP) |Dec 01-Dec 15|(Dec 07)|123°|-45°|40|10
تک شاخی(MON) |Nov 27-Dec 17|9-Dec|100°|+08°|42|3
σ-Hydrids (HYD) |Dec 03-Dec 15|12-Dec|127°|+02°|58|2
جوزایی (GEM) |Dec 07-Dec 17|14-Dec|112°|+33°|35|120
Coma Berenicids (COM) |Dec 12-Jan 23|20-Dec|175°|+25°|65|5
Ursids (URS) |Dec 17-Dec 26|22-Dec|217°|+76°|33|10
[/table]
فهرست بارش‌هاي شهابی


علاوه بر شهاب‌های معمولی می‌توان چند دسته دیگر را شناسایی کرد:
  • آذر گوی‌ها (fireball) اجرامی هست‌اند که قدری بیش از 4-(بیش‌تر از قدر سیاره زهره) دارند و آتشگوی ها، آذرگوی هایی هست‌اند که در ارتفاعات مختلفی از سطح زمین منفجر می شوند.
  • دسته دیگر آن‌هایی هست‌اند که به شکل سنگ بر سطح زمین یافت می شوند که آن‌ها را شهاب سنگ می نامیم.
  • دسته آخر ذرات میکروسکپی هستندکه به زمین می رس‌اند و به آن‌ها خرده (میکرو) شهابسنگ می گویند. بررسی این ذرات که از غبار اولیه منظومه شمسی‌اند بعلاوه شهابسنگهای یافت شده در سطح زمین دانسته های بسیاری را درباره پیدایش منظومه شمسی و چگونگی پیدایش حیات روی زمین در اختیار ما می گذارند.
ثبت رادیویی شهاب‌ها
هرشهابی با شیرجه به درون جو زمین ردی پر تلاطم از گازهای یونیده باقی می گذارد. این ردیونیده درمسیرش خطوط منظم میدان مغناطیسی زمین را آشفته می کند. با ترکیب مجدد گازهای یونیده، میدان مغناطیسی دوباره آرام می شود. حرکت شتابدار ذرات باردار در میدان مغناطیسی، امواج رادیویی تولید می کند که بسامد این امواج در محدوده باند VLF (3 هرتز تا 30 کیلو هرتز) است. بنابراین با استفاده از گیرنده VLF می‌توان این امواج را دریافت کرد.
  • 0

#2
Odin

Odin

    Administrator

  • مدیر سایت
  • 3699 ارسال

تصویر
شهاب (شهابواره) | Meteoride



در منظومه شمسی علاوه بر خورشید٬ سیارات٬ اقمار و دنباله‌دارها ٬ذرات گرد و غبار و تکه سنگ‌های کوچک و بزرگ هم وجود دارند. بعضی که ابعادشان از صدها متر بزرگ‌تر است سیارک و آن‌هایی که کوچک‌ترند و ابعادی در حد میلی‌متر تا چندم‌تر دارند هم شهاب یا شهابواره نامیده میشوند. اندازه شهاب‌هایی که در حالت معمولی به طور شبانه مشاهده می شوند در حد کمتر از یک سانتی متر است. 99 درصد شهاب‌ها ناشی از دنباله‌دارها و بقیه نیز ناشی از سیارکها هست‌اند.
وقتی این شهابواره ها با سرعت زیادوارد جو می شوند بین آنها با جوزمین نیروی اصطکاک به وجود می آید که حرارت زیادی را پدید می آورد و این حرارت باعث داغ شدن سطح شهابواره می شود.
در ارتفاع 80 تا 120 کیلومتری حرارت آنقدر زیاد می شود (درحدود 2000 درجه) که لایه های سطح آن‌ها تصعید می شود گازهای مختلف موجود در جو هم بر اثر این دمای زیاد تحریک می شوند و پلاسمایی از گازهای داغ یونیزه اطراف سنگ شهاب به وجود می آید. این گازهای داغ در کسری از ثانیه انرژی خود را به شکل تابش نور ساطع می کن‌اند وبه این صورت شهاب به وجود می آید. با توجه به جنس ذرات ٬سرعت آن‌ها ومولکولهای مسیر عبور٬ نور تولید شده دارای رنگ‌های متفاوتی است. مثلا” رنگ سبز بیش‌تر شهاب‌ها از مولکول‌های اکسیژن جو گسیل می شوند. نیتروژن رنگ آبی تولید می کند و سدیم رنگ زرد را. عموما” شهاب‌هایی با سرعت بالا به رنگ سفید دیده می شوند، چون تمام این رنگ‌ها با هم مخلوط می شوند. ولی وقتی که سرعت شهاب‌ها کم می شود به رنگ قرمز در می آیند.
درگذشته افراد شهاب را نگهبان حریم ملکوت می دانست‌اند ومعتقد بودند هنگام عبور شهاب اگر آرزویی کن‌اند برآورده می شود. درشبهای معمولی ودر آسمان صاف وتاریک در هرساعت می‌توان حدود 15 شهاب را مشاهده کرد که به آن‌ها شهاب‌های پراکنده می گویند. آن‌ها معمولا" کم نور وکوتاه هست‌اند وسرچشمه شان گرد وغبارهای پراکنده موجود در فضا است.
شهاب‌ها با سرعت‌های در حدود 12 تا 72 کیلومتر در ثانیه (سرعت نسبی) وارد جو زمین می شوند. از آنجاییکه شهاب‌ها متعلق به منظومه شمسی هست‌اند سرعت آن‌ها در مدار زمین نمی تواند از 42 کیلومتر در ثانیه که سرعت فرار از منظومه شمسی است تجاوز کند. قبل از نیمه شب فقط آن شهاب‌هایی که سریع تر از زمین حرکت می کن‌اند (سرعت 30 کیلومتر درثانیه) می توان‌اند از پشت به آن برسند. سرعت نسبی سریع‌ترین این گونه شهاب‌ها 12 کیلومتر در ثانیه است. پس از نیمه شب همهٔ شهاب‌ها به جز آن‌هایی که از زمین در امتداد مدارشان سریع‌تر حرکت می کن‌اند دیده خواهند شد. دراین صورت سرعت‌ها با هم جمع می شوند ویک سرعت نسبی حداکثر 72 کیلومتر درثانیه بدست می آید. به دلیل این سرعت، دمای تولید شده بسیار بالاست. در نتیجه نور شهاب‌های دیده شده در صبح به طور قابل توجهی آبی تر از نور شهاب‌هایی است که قبل از نیمه شب دیده می شوند. به طور معمول می‌توان در شبهای عادی در حدود ۴ تا ۶ عدد شهابواره را در هرساعت در آسمان شب مشاهده کرد.
دربعضی شبهای خاص تعداد شهاب‌ها افزایش می یابد که در این حالت می گویند رگبار یا بارش شهابی رخ داده است. بدلیل اختلاف منظر به نظر می رسد که این شهاب‌ها همگی تقریبا" از یک نقطه می آیند. نام این نقطه را کانون بارش می گذاریم. نام بارش شهابی با توجه به نام صورت فلکی ای که کانون در آن قرار دارد انتخاب می شود. در صورتیکه مکان شروع دو یا چند بارش دریک صورت فلکی وجود داشته به اشد علاوه بر نام صورت فلکی٬ نامگذاری بایر ستاره ای از آن صورت فلکی که به مکان نقطه شروع بارش نزدیک‌تر است هم آورده می شود مانند بارش شهابی اتای دلوی.

زمانی که یک دنباله دار از جایی عبور می کند ذرات بخارشده سطحی آن٬ از آن جداشده ودر مسیر عبور دنباله دار در فضاباقی می مانند. بارش شهابی زمانی رخ می دهد که زمین از میان غبارها وذرات باقیمانده از عبور دنباله‌دارها می گذرد. البته هرچه زمین به توده شهابی نزدیک‌تر به اشد ویا اینکه به تازگی دنباله دار از آن مکان عبور کرده به اشد بارش شهابی شدیدتر خواهد بود وما می توانیم شاهد شهاب‌های بیش‌تر وپرنورتری باشیم. برعکس هر چه زمین از فاصله بیش‌تری از مکان عبور دنباله دار عبور کند یا مدت زمان بسیار دوری دنباله دار از آنجا عبور کرده به اشد شدت بارش کمتر خواهد بود. محل قرار گیری توده های غبار در فضا تقریبا" ثابت است. بنابراین زمین در زمان‌های خاصی به آن مکانها می رسد وما در این تاریخ‌ها شاهد بارش شهابی هستیم. در زير فهرستی از بارش‌هاي شهابی را مشاهده ميکنيد:


[table="head"]نام بارش|پهنه فعالیت|تاریخ حداکثرفعالیت|α|δ|سرعت شهابهاkm/s|ZHR
کوادرانتی (QUA) |Jan 01-Jan 05|3-Jan|230°|+49°|41|120
δ-سرطانی (DCA) |Jan 01-Jan 24|17-Jan|130°|+20°|28|4
α-قنطورسی (ACE) |Jan 28-Feb 21|8-Feb|210°|-59°|56|6
δ-اسدی (DLE) |Feb 15-Mar 10|24-Feb|168°|+16°|23|2
γ-Normids (GNO) |Feb 25-Mar 22|13-Mar|249°|-51°|56|8
سنبله ای (VIR) |Jan 25-Apr 15|(Mar 24)|195°|-04°|30|5
شلیاقی (LYR) |Apr 16-Apr 25|22-Apr|271°|+34°|49|18
π-Puppids (PPU) |Apr 15-Apr 28|23-Apr|110°|-45°|18|متغییر
η-دلوی(ETA) |Apr 19-May 28|6-May|338°|-01°|66|60
قوسی (SAG) |Apr 15-Jul 15|(May 20)|247°|-22°|30|5
June عوایی (JBO) |Jun 26-Jul 02|27-Jun|224°|+48°|18|متغییر
فرس اعظمی (JPE) |Jul 07-Jul 13|9-Jul|340°|+15°|70|3
Jul Phoenicids (PHE) |Jul 10-Jul 16|13-Jul|32°|-48°|47|متغییر
ماهی جنوبی (PAU) |Jul 15-Aug 10|28-Jul|341°|-30°|35|5
جنوبی. δ-دلوی (SDA) |Jul 12-Aug 19|28-Jul|339°|-16°|41|20
α-جدی (CAP) |Jul 03-Aug 15|30-Jul|307°|-10°|23|4
جنوبی. ι-دلوی (SIA) |Jul 25-Aug 15|4-Aug|334°|-15°|34|2
شمالی. δ-دلوی (NDA) |Jul 15-Aug 25|8-Aug|335°|-05°|42|4
برساووشی (PER)* |Jul 17-Aug 24|12-Aug|46°|+58°|59|100
κ-دجاجه ای (KCG) |Aug 03-Aug 25|18-Aug|286°|+59°|25|3
شمالی. ι-دلوی (NIA) |Aug 11-Aug 31|20-Aug|327°|-06°|31|3
α-Aurigids (AUR) |Aug 25-Sep 08|1-Sep|84°|+42°|66|10
δ-Aurigids (DAU)* |Sep 05-Oct 10|9-Sep|60°|+47°|64|5
Piscids (SPI) |Sep 01-Sep 30|20-Sep|5°|-01°|26|3
اژدهایی (GIA) |Oct 06-Oct 10|8-Oct|262°|+54°|20|متغییر
ε-جوزایی (EGE) |Oct 14-Oct 27|18-Oct|102°|+27°|70|2
جباری (ORI) |Oct 02-Nov 07|21-Oct|95°|+16°|66|23
ثوری جنوبی (STA) |Oct 01-Nov 25|5-Nov|52°|+13°|27|5
ثوری شمالی (NTA) |Oct 01-Nov 25|12-Nov|58°|+22°|29|5
اسدی (LEO) |Nov 14-Nov 21|19-Nov|153°|+22°|71|100+
α-تک شاخی (AMO) |Nov 15-Nov 25|21-Nov|117°|+01°|65|متغییر
χ-جباری (XOR) |Nov 26-Dec 15|2-Dec|82°|+23°|28|3
Dec Phoenicids (PHO) |Nov 28-Dec 09|6-Dec|18°|-53°|18|متغییر
Puppid/Velids (PUP) |Dec 01-Dec 15|(Dec 07)|123°|-45°|40|10
تک شاخی(MON) |Nov 27-Dec 17|9-Dec|100°|+08°|42|3
σ-Hydrids (HYD) |Dec 03-Dec 15|12-Dec|127°|+02°|58|2
جوزایی (GEM) |Dec 07-Dec 17|14-Dec|112°|+33°|35|120
Coma Berenicids (COM) |Dec 12-Jan 23|20-Dec|175°|+25°|65|5
Ursids (URS) |Dec 17-Dec 26|22-Dec|217°|+76°|33|10
[/table]
فهرست بارش‌هاي شهابی


علاوه بر شهاب‌های معمولی می‌توان چند دسته دیگر را شناسایی کرد:
  • آذر گوی‌ها (fireball) اجرامی هست‌اند که قدری بیش از 4-(بیش‌تر از قدر سیاره زهره) دارند و آتشگوی ها، آذرگوی هایی هست‌اند که در ارتفاعات مختلفی از سطح زمین منفجر می شوند.
  • دسته دیگر آن‌هایی هست‌اند که به شکل سنگ بر سطح زمین یافت می شوند که آن‌ها را شهاب سنگ می نامیم.
  • دسته آخر ذرات میکروسکپی هستندکه به زمین می رس‌اند و به آن‌ها خرده (میکرو) شهابسنگ می گویند. بررسی این ذرات که از غبار اولیه منظومه شمسی‌اند بعلاوه شهابسنگهای یافت شده در سطح زمین دانسته های بسیاری را درباره پیدایش منظومه شمسی و چگونگی پیدایش حیات روی زمین در اختیار ما می گذارند.
ثبت رادیویی شهاب‌ها
هرشهابی با شیرجه به درون جو زمین ردی پر تلاطم از گازهای یونیده باقی می گذارد. این ردیونیده درمسیرش خطوط منظم میدان مغناطیسی زمین را آشفته می کند. با ترکیب مجدد گازهای یونیده، میدان مغناطیسی دوباره آرام می شود. حرکت شتابدار ذرات باردار در میدان مغناطیسی، امواج رادیویی تولید می کند که بسامد این امواج در محدوده باند VLF (3 هرتز تا 30 کیلو هرتز) است. بنابراین با استفاده از گیرنده VLF می‌توان این امواج را دریافت کرد.
  • 0




0 کاربر در حال خواندن این موضوع است

0 کاربر، 0 مهمان و 0 عضو مخفی